ملحق ورتبهء درجهء شهادت را مستحقّ خواهد بود ، واللّه سبحانه يحقّ الحقّ ويهدى السبيل . « 1 » وجود پر بركت مير وعالمانى چون أو ، جامعهء اسلامى را از خطرهاى بسيارى رهانيد ودريچه‌هاى رشد وكمال را فرا راه آنان گشود وباعث شد تا هماره از عهد صفوى به عنوان شكوهمندترين مقاطع تاريخ إيران ياد شود ، دورانى كه بار ديگر تمدّن وفرهنگ جامعهء إيراني به أوج خود رسيد . 7 . قريحهء شعرسرايى ميرداماد طبعى لطيف وقريحه‌اى سرشار داشت وبه فارسي وعربى نيكو شعر مىسرود . « 2 » در سرودن غزل توانا بود ودر قصيده‌سرايى ومثنوى تبحّر داشت . مثنوى مشرق الأنوار كه به تقليد وپيروى از مخزن الأسرار حكيم نظامى سروده است از مشهورترين آثار منظوم اوست . اين مثنوى مملوّ از استعارات وصنايع أدبي بوده وبيانگر قدرت وتوان شعري ولطافت طبع مير است . « والحقّ بىشائبهء اغراق ومبالغه مىتوان گفت كه تا صيت سخن سرايان بلاد خراسان فرونشسته ، چون أو بليغى از آن طرف برنخاسته ، وتابستان فضل در بلاد فارس وعراقين سرسبز شده ، چون أو بلبلى به هزار دستان ترنّم نيامده . منظومات قصايد پر جزالتش بر مقتضاى أذهان درّاك نواى عشّاق آفاق شده ، واستعارات مثنويات با سلاستش بر اقتضاى افهام راست ، غذاى پرده‌سرايان حجاز وعراق آمده . مثنوى مخزن الأسرار شيخ نظامى را تتبّع نموده ، وبه آن طرز ابيات تازه ومعاني بىاندازه در سلك نظم ترتيب داده ، مقالات توحيدش در غايت تازگيست ، ومناجاة ونعتش در نهايت نازكى ، مجازاتش به حقيقت بس دلبر است ، ومعانيش بدرستى وبلندى معجز نما ، حروفش مظهر معاني بكر ، معانيش مبيّن غرائب فكر ؛ به اجماع مستعدّان وأهل اعتبار أو

--> ( 1 ) . ميراث اسلامى إيران ، دفتر چهارم ، ص 73 . ( 2 ) . ر . ك : طبقات أعلام الشيعة ، ج 2 ، ص 40 .